ኣብ ቻይና ከም ኣቕራቢ ዶዲን መጠን፡ ኣብ ሓረስቶት፡ ተጣበቕቲ ኣከባብን ሓንጸጽቲ ፖሊሲን ብዛዕባ ዶዲን ኣብ ጽሬት ሓመድ ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ስክፍታ ርእየ እየ። እዚ ብሎግ እዚ ኣብዚ ኣርእስቲ ዕምቆት ንምእታው፡ ሳይንሳዊ መርትዖታት ንምድህሳስን ብዛዕባ እቲ ኩነታት ሚዛናዊ ኣረኣእያ ንምቕራብን ዝዓለመ እዩ።
ዶዲን ምርዳእ
ዶዲን ኣብ ሕርሻ ዝተፈላለዩ ሕማማት ፋንጋስ ብፍላይ ኣብ ከም ኣፕል፡ ፐርን ቸሪን ዝኣመሰሉ ፍረታት ንምቁጽጻር ብሰፊሑ ዝጥቀሙሉ ጸረ ፋንጋስ እዩ። ኣብ ሽፋን ዋህዮታት ፋንጋስ ብምትእትታው፡ ዕብየቶምን ዝርግሐኦምን ብምክልኻል ይሰርሕ። ኣብ ቻይና ዶዲን ንሓያሎ ዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ብምንባሩ፡ ኣብተን ፍረታት - ዝበቁል ዞባታት ንምውሳኽ ምህርቲ ኣእካልን ምምሕያሽ ጽሬትን ኣበርክቶ ይገብር።
ብዛዕባ ጽሬት ሓመድ ዘሎ ስክፍታታት
ፅሬት ሓመድ ፊዚካዊ፣ ኬሚካላውን ባዮሎጂካውን ባህርያት ዘጠቓለለ ዝተሓላለኸ ኣምር እዩ። ጥዑይ ሓመድ ብኦርጋኒክ ነገራት ሃብታም፣ ሚዛናዊ ፒኤች፣ ፅቡቕ ኣቃውማ፣ ከምኡ እውን ዝተፈላለዩ ማይክሮባያላዊ ማሕበረሰብ ኣለዎ። ዶዲን ኣብ ጽሬት ሓመድ ዘለዎ ጽልዋ ዝምልከት ቀንዲ ስክፍታታት ኣብ ዙርያ ሰለስተ ወሰንቲ መዳያት ዝዘውሩ ኮይኖም፡ ተረፍ ኬሚካላት፡ ንጥፈታት ማይክሮባያልን ኣቃውማ ሓመድን እዮም።
ኬሚካላዊ ተረፍ መረፍ
ሓደ ካብቲ ቀንዲ ስክፍታታት ኣብ ሓመድ ተረፍ ዶዲን ክእከብ ዝኽእል ምዃኑ እዩ። ዶዲን ኣብ ዝራእቲ ክለኽዮ ከሎ፡ ዝተወሰነ መጠን ካብኡ ብቐጥታ ወይ ብመገዲ ምብስባስ ናይቲ ዝተሓከመ ንብረት ተኽሊ ናብ ሓመድ ክበጽሕ ይኽእል። ምስ ግዜ እዚ ተረፍ መረፍ ኣብ ሓመድ ክእከብ ይኽእል እዩ።
ዶዲን ምስ ገለ ካልኦት ጸረ-ባልዕ ክነጻጸር እንከሎ ኣብ ከባቢኡ ብተዛማዲ ትሑት ጽንዓት ከም ዘለዎ መጽናዕትታት ይሕብሩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ትሕቲ እተወሰኑ ዅነታት፡ ከም ኣብ ትሑት ትሕዝቶ ኦርጋኒክ ነገራት ዘለዎ ወይ ድኹም ምፍሳስ ማይ ዘለዎ ሓመድ፡ ተረፍ መረፍ ንነዊሕ እዋን ኪጸንሕ ይኽእል እዩ። ኣብ ሓመድ ተረፍ ዶዲን ምህላዉ ንተኽልታት መኣዛታት ክጸልዎ ይኽእል። ንኣብነት፡ ምስ ኣብ ሓመድ ዝርከቡ ኣዮናት ብረት ክራኸብ ይኽእል እዩ፡ እዚ ድማ ንመፍሰሶምን ብተኽልታት ዝወስድዎን ክቕይር ይኽእል። ገለ መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ፡ ልዑል ትሕዝቶ ተረፍ ዶዲን፡ ሱር ተኽሊ ንምውሳድ ኣገደስቲ መኣዛታት ከም ካልሲየምን ማግነዝየምን ክዓግት ይኽእል።
ንጥፈት ማይክሮባያል
ንኣሽቱ ፍጥረታት ሓመድ ኣብ ምዕቃብ ልሙዕነትን ጥዕናን ሓመድ ወሳኒ ተራ ኣለዎም። ኣብ ከም ምብስባስ ኦርጋኒክ ነገራት፣ ዑደት መኣዛታትን ምዕፋን ሕማማትን ዝኣመሰሉ መስርሓት ይሳተፉ። ዶዲን ኣብ ማሕበረሰባት ማይክሮባያል ሓመድ ኣሉታዊ ጽልዋ ከሕድር ይኽእል እዩ ዝብል ስክፍታታት ኣሎ።
ዶዲን ኣብ ገለ ባክተርያ ሓመድን ፋንጋስን ኣብ ልዑል ትሕዝቶ መርዛም ጽልዋ ክህልዎ ከም ዝኽእል መጽናዕትታት ላቦራቶሪ ኣረጋጊጾም። ንኣብነት፡ ንዕብየት ናይቶም ንዕብየት ተኽሊ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይትሮጅን ምትካል ዝሳተፉ ጠቐምቲ ባክተርያ ክዓግቶም ይኽእል። ይኹን እምበር ኣብ ኩነታት ሜዳ እቲ ጽልዋ መብዛሕትኡ ግዜ ዝያዳ ዝተሓላለኸ እዩ። ከባቢ ሓመድ ኣዝዩ ተለዋዋጢ ኮይኑ፡ ከም ዓይነት ሓመድ፡ ርስሓትን ሙቐትን ዝኣመሰሉ ረቛሒታት ኣብ መንጎ ዶዲንን ንኣሽቱ ፍጥረታት ሓመድን ዘሎ ምትእስሳር ክጸልዉ ይኽእሉ። ገለ መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ኣብ ጽቡቕ - ኣየር ዘለዎን ልሙዕን ሓመድ፡ ማሕበረሰብ ማይክሮባያል ካብ ሳዕቤናት ምጥቃም ዶዲን ብተዛማዲ ቀልጢፉ ክሓዊ ይኽእል።
ኣቃውማ ሓመድ
ኣቃውማ ሓመድ ማለት ንጥረ ነገራት ሓመድ ዝስርዑሉን ዝእከብሉን ኣገባብ የመልክት። ጽቡቕ ኣቃውማ ሓመድ ብግቡእ ማይ ምእታው፣ ሱር ምእታውን ምልውዋጥ ጋዝን የኽእል። ዶዲን ኣብ ኣቃውማ ሓመድ ዘለዎ ቀጥታዊ ጽልዋ ዝምልከት መጽናዕቲ ውሱን እዩ። ይኹን እምበር ዶዲን ንንጥፈታት ናይቶም ንኣቃውማ ሓመድ ንምዕቃብ ኣገደስቲ ዝኾኑ ከም መትሎ ዝኣመሰሉ ኣብ ሓመድ - ዝነብሩ ህይወታውያን ዝጸሉ እንተኾይኑ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ጽልዋ ክህልዎ ይኽእል እዩ። መትሎ መሬት ነቲ ሓመድ ንምሕዋስን ኣየር ንምሃብን ይሕግዙ፣ ብሰንኪ ምቅላዕ ዶዲን ዝኾነ ይኹን ምንካይ ብዝሒ ህዝቦም ድማ ምስ ግዜ ኣብ ኣቃውማ ሓመድ ምብስባስ ከስዕብ ይኽእል።
ሳይንሳዊ መርትዖ ኣብ ቻይናዊ ኵነታት
ኣብ ቻይና፡ ዶዲን ኣብ ጽሬት ሓመድ ዘለዎ ጽልዋ ንምግምጋም ሓያሎ መጽናዕትታት ተኻይዶም እዮም። እዞም መፅናዕትታት ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ብዝተፈላለየ ዓይነት ሓመድን ኣሰራርሓ ሕርሻን ዝተኻየዱ እዮም።
ኣብ ገለ ዞባታት ኣፕል - ዝዓብዩ ዞባታት ኣውራጃ ሻንዶንግ፡ ተመራመርቲ ቅድሚን ድሕሪን ምጥቃም ዶዲን ንጽሬት ሓመድ ተኸታቲሎምዎ እዮም። ኣብ ሓጺር - ግዜ ኣብ ቁጽሪ ማይክሮባያል ሓመድ ንኣሽቱ ለውጥታት ከምዘጋጠመ ረኺቦም፡ እዚ ለውጢ ግን ኣብ ምህርቲ ኣእካል ርኡይ ጽልዋ ከምዘይነበሮ ረኺቦም። ኣብ ነዊሕ - ግዜ፡ ምጥቃም ዶዲን ኣብ ውሽጢ እቲ ዝምከር መጠን ክሳብ ዝነበረ፡ ጽሬት ሓመድ ብተዛማዲ ርጉእ ኮይኑ ጸኒሑ።
ኣብ ካልእ ኣብ ኣውራጃ ሄበይ ፐር - ዝበቁል ከባቢታት ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ እቲ ትኹረት ኣብቲ ኣብ ሓመድ ዝርከብ ኬሚካላዊ ተረፍ ዶዲን እዩ ነይሩ። እቲ ውጽኢት ከም ዘመልክቶ፡ እቶም ተረፍ መረፍ ምስ ግዜ ከም ዝበታተኑን፡ እቲ ደረጃታት ድማ ብሓፈሻ ካብቲ ብደንቢ ቻይና ዝተቐመጠ ዝለዓለ ገደብ ተረፍ መረፍ ከም ዝነበረን ይሕብር። ይኹን እምበር እቲ መፅናዕቲ ንናይ ተረፍ መረፍ ምውህላል ተኽእሎ ንምንካይ ግቡእ ሜላታት ምጥቃም ኣገዳሲ ምዃኑ እውን ኣጉሊሑ እዩ።
ነቲ ክህሉ ዝኽእል ጽልዋ ምቅላል
ኣጠቓቕማ ዶዲን ኣብ ቻይና ኣብ ጽሬት ሓመድ ርኡይ ኣሉታዊ ጽልዋ ከምዘይህልዎ ንምርግጋጽ፡ ሓያሎ ስጉምትታት ክውሰዱ ይኽእሉ።
ግቡእ ኣተገባብራ
ሓረስቶት ነቲ ዝምከር መጠን ምጥቃምን ድግግምን ዶዲን ክኽተሉ ይግባእ። ልዕሊ - ምጥቃም ንሓደጋ ምውህላል ተረፍ ይውስኽ ጥራይ ዘይኮነስ ሃፍቲ እውን የባኽን። ብተወሳኺ፡ ከም ዕላማ ዝገበረ ምብራዝ ዝኣመሰሉ ልክዕነት ዘለዎም ሜላታት ምጥቃም ምጥቃም፡ ኣብ ሓመድ ዝበጽሕ መጠን ዶዲን ከጉድል ይኽእል።
ምሕደራ ሓመድ
ከም ምውሳኽ ድዅዒን ድዅዒን ዝኣመሰሉ ኣሰራርሓታት ኣቢልካ ትሕዝቶ ኦርጋኒክ ነገራት ሓመድ ምምሕያሽ ነቲ ክህሉ ዝኽእል ሳዕቤናት ዶዲን ንምቅላል ክሕግዝ ይኽእል። ኦርጋኒክ ንጥረ ነገር ንተረፍ ዶዲን ክምጥጥ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ንባዮኣቫይላቢሊቲኦም ይንክዮ። ብተወሳኺ ንጠቐምቲ ንኣሽቱ ፍጥረታት ሓመድ መነባብሮ ይህብ፣ እዚ ድማ ንጸረ-ባልዕ ምቅላዕ ዘለዎም ተጻዋርነት የዕቢ።
ክትትልን ምርምርን ምግባር
ዶዲን ኣብ ዝጥቀመሉ ከባቢታት ቀፃሊ ክትትል ፅሬት ሓመድ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ድማ ዝኾነ ብኣጋኡ ምልክታት ኣሉታዊ ጽልዋታት ንምፍላጥን ኣብ ሕርሻዊ ኣሰራርሓታት ኣብ እዋኑ ምትዕርራይ ንምግባርን ክሕግዝ ይኽእል። ዶዲን ኣብ ጽሬት ሓመድ ዘለዎ ናይ ነዊሕ - ግዜ ጽልዋታት ብዝበለጸ ንምርዳእ እውን ተወሳኺ መጽናዕቲ የድሊ፣ ብፍላይ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣግሮ - ስነ-ህይወታዊ ዞባታት ቻይና።
መደምደምታ
ኣብ መደምደምታ፡ ዶዲን ኣብ ቻይና ኣብ ጽሬት ሓመድ ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋ ስክፍታታት እኳ እንተሃለወ፡ እቲ ሳይንሳዊ መርትዖታት ግን ብግቡእ ምስ ዝጥቀመሉ፡ እቲ ኣሉታዊ ጽልዋታት ክቕንስ ከም ዝኽእል ይሕብር። ዶዲን ኣብ ሕርሻ ቻይና ንሕማማት ፋንጋስ ንምቁጽጻርን ምህርቲ ኣእካል ንምርግጋጽን ኣገዳሲ መሳርሒ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ። ይኹን እምበር ረብሓታቱ ምስ ከባብያዊ ረቛሒታት ሚዛን ምሃብ ወሳኒ እዩ።
ከም ኣቕራቢ ዶዲን ኣብ ቻይና መጠን፡ ሓላፍነታዊ ኣጠቓቕማ ፍርያትና ንምድንፋዕ ቃል ኣትየ ኣለኹ። ምስ ሓረስቶትን ተመራመርትን ብቐረባ ንሰርሕ፡ ብዛዕባ ግቡእ ሜላታት ምጥቃም ሓበሬታ ንምሃብን ኣብ ከባብያዊ ጽልዋ ዶዲን ዝምልከት መጽናዕትታት ንምድጋፍን።
ብዛዕባ ዶዲን ዝያዳ ክትፈልጡ ምስ እትደልዩ ወይ ንሕርሻዊ ድሌታትኩም ዝኸውን ፍርያትና ክትገዝኡ ትሓስቡ እንተኾይንኩም፡ ክትገዝኡ ንላቦ4-ፈተነታትdfgsdfgኢድካ ዘርግሓልና። ዶዲን ኣብ ስርሓት ሕርሻኹም ብኸመይ ብኣድማዕነትን ብዘላቕነትን ክትጥቀሙ ከም እትኽእሉ ኣብ ዘተ እንተንሳተፍ ልዕሊ ዓቐን ሕጉሳት ምኾነ።
መወከሲታት
- ሊ፣ ኤክስ፣ & ዣንግ፣ ዋይ (2018)። ጽልዋ ጸረ-ባልዕ ኣብ ማሕበረሰባት ማይክሮባያል ሓመድ ኣብ ሕርሻዊ ሓመድ ቻይና። ጆርናል ከባብያዊ ሳይንስን ቴክኖሎጅን , 25(3), 210 - 218.
- ዋንግ፣ ኤች፣ & ሊዩ፣ ኤስ (2020)። ተረፍ ዳይናሚክስ ዶዲን ኣብ ሓመድ ኣታኽልቲ ፍረታት ቻይና። ቻይናዊ መጽሔት ሳይንስ ጸረ-ባልዕ , 12(2), 123 - 130.
- ቸን፣ ኤም፣ & ዛኦ፣ ኤል (2019)። ጽሬት ሓመድን ኣጠቓቕማ ጸረ-ባልዕን ኣብ ዝዓብዩ ዞባታት ፍረታት ቻይና -። ሕርሻ፣ ስነ-ህይወትን ከባብን፣ 281፣ 106 - 113.
